محمدحسین رافی، دبیر بازنشستهی زبان و ادبیات فارسی، نویسنده و پژوهشگری است که بخش مهمی از فعالیتهای خود را به مطالعه و بازخوانی فرهنگ عامه و تاریخ محلی ایران اختصاص داده است. او از دهههای گذشته در عرصهی روزنامهنگاری و پژوهش فرهنگی فعال بوده و سابقهی همکاری با مطبوعات استانی و ملی، از جمله کیهان، اطلاعات یزد و کرمان را در کارنامه دارد. بخش مربوط به شهر میبد در کتاب یزدنامه تألیف ایرج افشار نیز حاصل قلم اوست.
رافی در مسیر پژوهشهای خود، همواره با نگاهی فراتر از مرزهای جغرافیایی، به بررسی نقش جوامع محلی در شکلگیری فرهنگ ملی ایران پرداخته است. او باور دارد که شناخت ریشههای بومی و بازخوانی روایتهای مردمزاد، راهی برای درک عمیقتر هویت فرهنگی و تقویت اعتمادبهنفس جمعی است.
«فرهنگ عامه نه گذشتهای فراموششده، بلکه ریشهی زندهی اندیشه و احساس ایرانی است.»
از جمله فعالیتهای علمی او میتوان به همکاری با بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی و تصحیح و تحقیق چند رساله از قاضی میر حسین میبدی اشاره کرد. این پژوهشها در قالب کتابی جامع دربارهی زندگی و آثار این دانشمند قرن نهم هجری در حال انتشار است. همچنین او در برگزاری نمایشگاه نسخههای خطی و معرفی اندیشمندان و دانشوران کمترشناختهشدهی ایرانزمین، نقش مؤثری داشته است.
تازهترین اثر او با عنوان «ندوشن؛ روایتی از تاریخ و فرهنگ عامه» توسط انتشارات سرو سخنگو منتشر شده است. این کتاب با نگاهی مستند و مردمشناسانه، به بررسی آیینها، باورها، زبان و سبک زندگی مردمان ندوشن میپردازد و تلاشی است برای ثبت و پاسداشت بخش ارزشمندی از فرهنگ عامهی ایران.
